Vraag van de week
Iedere week leggen we een vraag voor aan de specialisten van SD WORX en Arista. Hun antwoord lees je in de rubriek Vraag van de Week.
Heb je een vraag gemist? Dan kan je nog steeds terecht in onze rubriek Vraag en antwoord. Daar vind je alle eerder verschenen vragen terug.
Moet je werkgever een EHBO-dienst voorzien?
"Is jouw bedrijf verplicht om eerste hulp te voorzien wanneer je een arbeidsongeval hebt? Wat houdt deze eerste hulp in? Wordt hier een verantwoordelijke voor aangesteld?."
ANTWOORD
Eerste hulp in de onderming
Elke onderneming is verschillend, elke onderneming herbergt specifieke risico’s. Men kan om die reden geen uniforme standaardprocedure voorstellen voor het opzetten van een EHBO-dienst. In de volgende tekst stellen we een samenvattende weergave van de wetgeving met betrekking tot de hulpverlener in de onderneming voor.
Bepalende factoren voor de verplicthingen betreffende het wie en hoe van EHBO-deskundigheid in het bedrijf zijn:
- de grootte van het bedrijf
- de aard van de risico’s
- het beschikbaar personeel
- het al dan niet aanwezig zijn van een interne of externe medische dienst.
De hulpverlener
De wetgeving [ARAB (Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming) artikels 176 en 177] biedt duidelijke richtlijnen wat betreft de hulpverlener in het bedrijf.
- Voor een industrieel bedrijf, waar “gewoonlijk en gelijkertijd” 500 werknemers zijn: minstens één verpleegkundige (dat wil zeggen iemand in het bezit van een diploma verpleegkunde).
- Voor een niet-industrieel bedrijf, waar “gewoonlijk en gelijkertijd” 1000 werknemers zijn: minstens één verpleegkundige.
- Voor een industriële onderneming met minimum 20 werknemers: minstens één persoon dient in het bezit te zijn van een getuigschrift hulpverlener.
- Voor een niet-industriële onderneming met minstens 50 werknemers: minstens één persoon dient in het bezit te zijn van een getuigschrift hulpverlener
- Voor bedrijven met minder dan 50 werknemers, of in het geval van een industrieel bedrijf: met minder dan 20 werknemers, volstaat het wettelijk wanneer de werkgever een verantwoordelijke aanwijst die de apotheek bijhoudt [onderhoudt], dit hoeft dus geen erkende hulpverlener of verpleegkundige te zijn.
Het aantal verpleegkundigen, hulpverleners of aangestelde verantwoordelijken binnen het bedrijf dient in verhouding te zijn met het aantal personeelsleden, zodat deze hun opdrachten op voldoende wijze kunnen uitvoeren.
Belangrijk is ook dat er op elk moment dat er gewerkt wordt een hulpverlener aanwezig is.
Vermelde reglementering is niet van toepassing op tijdelijke bedrijven, seizoensbedrijven en bedrijven bestaande uit afzonderlijke, van plaats veranderende, ver van elkaar gelegen werkposten.
Verpleegkundige handelingen
De wetgever bepaalt welk soort activiteit door welk soort hulpverlener mag worden uitgevoerd. In principe mag een persoon die geen certificaat verpleegkunde bezit “geen verpleegkundige handelingen stellen” (wat die handelingen zijn vind je in het Koninklijk besluit nr 78 betreffende de uitoefening van de gezondheidszorgberoepen van 10-11-1967).
In geval van nood (een “ernstig en dreigend gevaar” volgens de wettelijke definitie) kan men echter gerechtvaardigd zulk een handeling stellen.
Beroepsgeheim [art 458 van het ARAB]
Voor de hulpverlener geldt evengoed als voor een geneesheer of verpleegkundige beroepsgeheim. Dit is geen optie, maar een plicht. Toch zijn hier ook uitzonderingen op te vinden in de wetgeving:
- gezondheidsmedewerkers onder elkaar (ook bv de brandweer): het uitwisselen van informatie is vanzelfsprekend uitermate belangrijk om het slachtoffer bij te staan.
- Ten overstaan van de Preventieadviseur (intern of extern), de security (intern of externe)
- De lokale brandweer
- Bepaalde overheden (de milieu-overheid en de plaatselijke gemeentelijke overheden)
- De politie
- In geval van brand: tegenover de verzekeraar.
De rol van de arbeidsgeneesheer
De arbeidsgeneesheer oefent toezicht uit op de organisatie van de EHBO en de dringende medische hulpverlening. Hij dient ook het ondernemingshoofd te adviseren over eventuele bijkomende maatregelen tegenover specifieke risico’s (valgevaar, chemische brandwonden, gecontamineerd afval, toestand van verhoogde werkdruk, risico op elektrocutie, overstroming, verdrinking, ontploffing, vrijkomen van schadelijke gassen, werken met ioniserende stralingen, …)
Het getuigschrift hulpverlener
Het getuigschrift hulpverlener wordt toegekend door organismen erkend door de Minister van Tewerkstelling en Arbeid. Ook de arbeidsgeneeskundige diensten en medische diensten die werden opgericht in toepassing van de Arbeidsongevallenwet van 10 april 1971 kunnen toelating krijgen om cursussen hulpverlener te organiseren en brevetten uit te reiken.
Het lokaal
De wetgeving [ARAB artikel 174] stelt dat de werkgever een ruimte ter beschikking dient te stellen waar eerste hulp kan worden toegediend. Het is niet zo dat dit een ruimte moet zijn die permanent die functie heeft. Bij grote bedrijven is het echter wel nodig een permanent lokaal (of zelfs meerdere) ter beschikking te stellen.
Van belang is dat het lokaal goed gesignaliseerd wordt, en de weg er naar toe dient duidelijk en toegankelijk te zijn. Het is nodig dat de werknemer op de hoogte is waar men zich moet wenden in geval er nood is aan eerste zorgen.
Over het algemeen dient het lokaal te voldoen aan een aantal richtlijnen:
- vrij zijn van schadelijke invloeden
- goed verlicht
- goed verlucht
- verwarmd
- warm en koud water moet voorhanden zijn
- toegankelijk voor zieken en gewonden (voor mensen die bv op een draagberrie binnengedragen worden)
- een rustbed moet aanwezig zijn.
De verbandkist
Bij eerste zorgen hoort een “verbandkist” (ook aangeduid als “apotheekkast” in de wetgeving), waarin de essentiële middelen tot hulpverstrekking aanwezig zijn. Zo’n verbandkist dient in elke afzonderlijke werkpost aanwezig te zijn, tenzij er niet veel afstand tussen de werkposten is, in dat geval volstaat het over een centraal gelegen verbandkist te beschikken.
Wanneer er minder dan vijf werknemers zijn in een werkpost, volstaat een verbandetui. Onthoud wel dat in dat geval elke afzonderlijke werknemer zo’n etui tot zijn beschikking dient te hebben. Ook in voertuigen en schepen dient er een verbandddoos aanwezig te zijn.
De hulpverlener mag geen medicijnen verstrekken. Wie nood heeft aan pijnstillers, maagtabletjes etc. zorgt daar dus best zelf voor of gaat deze halen bij de dichtsbijzijnde apotheek.
De wetgever biedt een gedetailleerde beschrijving van welke middelen de verbandkist moet bevatten (artikel 178 van het ARAB). Dit artikel stamt echter uit 1947: het spreekt voor zich dat de wettelijke beschrijving van de inhoud van de verbanddoos wat gedateerd is, en dat de inhoud van de verbandkist best uitgebreid wordt met meer dan alleen wat de wetgever voorschrijft. Wat zeker van prioritair belang is, doch waarover geen wettelijke verplichting bestaat:
- wegwerphandschoenen (een absolute must!)
- één doos steriele compressen 10 x 10 cm.
- Isobetadine in individuele verpakkingen of isobetadine-zalf; of Hibidil als ontsmettingsmiddel en rekbare verbanden (velpeauverbanden, elastomull van 40 cm, 7 cm en 5 cm).
Welke aanvullende middelen er nog aanwezig dienen te zijn, hangt af van de specifieke risico’s van de onderneming.
De verbanddoos dient aan enkele voorwaarden te voldoen:
- voldoende bestand tegen schokken en roest
- hermetisch afgesloten
- gemakkelijk te dragen (bv handvaten)
- in goede staat en volledig van inhoud
- het materiaal mag niet gecontamineerd of beschadigd zijn.
i.s.m. Arista 
De inhoud van deze tekst heeft een louter informatief karakter. De lezer kan geen rechten ontlenen aan deze tekst. Voorgaande vragen worden bewaard in het archief van de Vraag van de Week.
